मानव सभ्यताको विकासक्रमलाई नियाल्दा हरेक युगमा कुनै न कुनै व्यक्तित्व, विचार र संघर्षले समाजलाई अगाडि बढाउने काम गरेको देखिन्छ। आज हामीले भोगिरहेका सुविधा, अधिकार र अवसरहरू कुनै एकै दिनमा प्राप्त भएका होइनन्; यी सबै हाम्रा अग्रज, अभिभावक र पूर्वजहरूको दीर्घ संघर्ष, त्याग र अनुभवको परिणाम हुन्। त्यसैले इतिहासमा योगदान पुर्याउने अग्रजहरूको अवमूल्यन गर्दै केवल आलोचना गरेर मात्र अहिलेको युवा पुस्ता सफल हुन सक्दैन। बरु इतिहासको अनुभव र वर्तमानको ऊर्जा दुवैलाई समिश्रण गरेर मात्र समुन्नत भविष्य निर्माण गर्न सकिन्छ।
सबैभन्दा पहिले इतिहासको महत्त्वलाई बुझ्न आवश्यक छ। इतिहास भनेको केवल पुराना घटनाहरूको विवरण मात्र होइन, त्यो त समाजको सामूहिक अनुभवको भण्डार हो। हाम्रा अग्रजहरूले गरेका संघर्ष, सफलताहरू, असफलताहरू र त्यागहरूले हामीलाई जीवनको मार्गदर्शन दिन्छन्। उनीहरूले भोगेका कठिनाइहरू र गरेका निर्णयहरूले आजका पुस्तालाई सही बाटो रोज्न प्रेरणा दिन्छ। यदि हामी इतिहासलाई बेवास्ता गर्छौं भने विगतमा भएका गल्तीहरू दोहोरिने सम्भावना पनि उत्तिकै बढ्छ।
अर्कोतर्फ, वर्तमान समय युवाशक्तिको युग हो। आजको युवा पुस्तामा नयाँ सोच, नवीन प्रविधि र परिवर्तन गर्ने ऊर्जा छ। आधुनिक शिक्षा, विज्ञान र प्रविधिको पहुँचका कारण युवाहरूले विश्वव्यापी ज्ञान प्राप्त गरिरहेका छन्। उनीहरूमा समाजलाई नयाँ दिशा दिने क्षमता पनि छ। तर केवल नयाँ सोच मात्र पर्याप्त हुँदैन; त्यो सोचलाई व्यवहारमा सफल बनाउन विगतका अनुभवहरूको मार्गदर्शन आवश्यक हुन्छ।
कहिलेकाहीँ युवा पुस्ताले विगतका पुस्तालाई पुरानो सोचको आरोप लगाएर आलोचना गर्ने प्रवृत्ति पनि देखिन्छ। तर यसरी आलोचना मात्र गर्दै जाने हो भने पुस्ताबीच दूरी बढ्छ र समाजमा समन्वयको अभाव हुन्छ। वास्तवमा अग्रजहरू समाजका मार्गदर्शक हुन्। उनीहरूसँग जीवनको गहिरो अनुभव हुन्छ, जुन युवाहरूका लागि बहुमूल्य सम्पत्ति हो। त्यसैले अग्रजहरूको सम्मान गर्दै उनीहरूको अनुभवबाट सिक्नु बुद्धिमानी हुन्छ।
त्यसैगरी, अग्रज पुस्ताले पनि युवाहरूको नवीन सोचलाई स्वीकार गर्नुपर्छ। यदि पुरानो पुस्ताले मात्र आफ्ना परम्परागत सोचलाई जोगाएर राख्न खोजे भने समाजमा परिवर्तन सम्भव हुँदैन। नयाँ पुस्ताको ऊर्जा र सिर्जनशीलतालाई सही दिशामा प्रयोग गर्न सकियो भने समाज द्रुत गतिमा अघि बढ्न सक्छ। यसरी हेर्दा इतिहास र वर्तमानबीच सहकार्य र समन्वय आवश्यक हुन्छ।
इतिहास र वर्तमानको समिश्रणले नै भविष्य निर्माण गर्छ। इतिहासले हामीलाई आधार दिन्छ भने वर्तमानले गति दिन्छ। एउटा बलियो र सफल समाज निर्माण गर्न विगतको अनुभव, वर्तमानको ऊर्जा र भविष्यको दृष्टिकोण तीनै कुराको सन्तुलन आवश्यक हुन्छ। जब युवा पुस्ताले अग्रजहरूको अनुभवलाई सम्मान गर्दै आफ्नो नवीन सोच प्रयोग गर्छ, तब मात्र समाजले वास्तविक प्रगति हासिल गर्न सक्छ।
अन्ततः, इतिहासलाई नकारेर वा अग्रजहरूको योगदानलाई अवमूल्यन गरेर कुनै पनि समाजले दीर्घकालीन सफलता प्राप्त गर्न सक्दैन। इतिहासबाट प्रेरणा लिँदै वर्तमानको सम्भावनालाई उपयोग गर्न सकियो भने मात्र उज्ज्वल भविष्य निर्माण सम्भव हुन्छ। त्यसैले हामी सबैले इतिहास र वर्तमानलाई परस्पर विरोधी होइन, पूरक शक्तिका रूपमा स्वीकार गर्नुपर्छ। यही समिश्रणबाट नै व्यक्तिगत, सामाजिक र राष्ट्रिय सफलता सम्भव हुन्छ।
